HỘI THẢO KHOA HỌC LẦN THỨ III (2025): Quản lý vật liệu – Tái chế chất thải – Hiện đại hóa hạ tầng vì phát triển bền vững

Sự kiện quy tụ gần 100 đại biểu gồm các nhà khoa học, chuyên gia vật liệu – xây dựng, giảng viên đại học, kỹ sư, doanh nghiệp sản xuất vật liệu và đại diện các cơ quan quản lý. Đây là diễn đàn trao đổi học thuật – thực tiễn tập trung trực diện vào ba trụ cột đang chi phối tương lai ngành xây dựng: quản lý vật liệu, tái chế chất thải công nghiệp, và hiện đại hóa hạ tầng theo hướng bền vững.

Ảnh: Đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo khoa học lần thứ III

Đến tham dự Hội thảo khoa học lần thứ III có sự hiện diện của:

Về phía TW Hội Khoa học Kĩ thuật Đúc – Luyện kim Việt Nam

-        ThS. Nghiêm Xuân Đa – Uỷ viên Ban chấp hành, Tổng Giám đốc Công ty Thép Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam

-        ThS. Đinh Quốc Thái – Uỷ viên Ban chấp hành, Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam, Phó Chủ tịch, Trưởng Ban Kiểm tra Hội KHKT Đúc-Luyện kim Việt Nam KVII

Về phía Viện Đào tạo và Nâng cao Thành phố Hồ Chí Minh

-        TS. Nguyễn Thụy Vũ – Viện trưởng, Uỷ viên BCH Hội KHKT Đúc – Luyện kim Việt Nam

-        TS. Nguyễn Thị Ngọc Dung – Trưởng ban Hội đồng Khoa học

Về phía diễn giả tham dự báo cáo

-        TS. Lê Văn Quang – Giám đốc Phân viện Vật liệu xây dựng miền Nam, Bộ Xây dựng

-        TS. Lê Hữu Thăng – Khoa Kỹ thuật và Quản lý Xây dựng, Đại học bang California Northridge (CSUN), Hoa Kỳ

-        PGS. TS. Lê Anh Thắng – Chuyên gia vật liệu và tái chế (Khoa Xây Dựng), Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. HCM

-        PGS. TS. Trần Ngọc Long, Khoa Xây dựng, Đại học Vinh

-        TS. Paul A. Olivier, Cựu Giám đốc và Chủ tịch Công ty TNHH E.S.R. (Hoa Kỳ), Nhà sáng lập Tổ chức EPWT - Trao quyền cho người nghèo thông qua chuyển đổi chất thải

-        Ông Nguyễn Minh Tâm – CEO, Công ty Cổ phần Vật liệu Xây dựng Sư Tử Biển

-        Ông Nguyễn Minh Đức – Đại diện Công ty cổ phần Thép Hòa Phát Dung Quất

Ảnh: Toàn cảnh Hội thảo

 Từ chính sách đến hiện trường: Quản lý vật liệu xây dựng trong bối cảnh chuyển đổi xanh

Trong báo cáo khai mạc, TS. Lê Văn Quang (Phân viện Vật liệu xây dựng miền Nam – Bộ Xây dựng) đã đặt vấn đề thẳng thắn về áp lực tài nguyên và phát thải của ngành vật liệu xây dựng tại Việt Nam. Với sản lượng xi măng xấp xỉ 100 triệu tấn mỗi năm và lượng phát thải CO₂ chiếm tỷ trọng đáng kể, yêu cầu chuyển đổi sang vật liệu xây dựng xanh không còn là định hướng dài hạn mà đã trở thành bài toán trước mắt.

Báo cáo nhấn mạnh vai trò của hành lang pháp lý hiện hành như Luật Bảo vệ môi trường 2020, các quy chuẩn – tiêu chuẩn kỹ thuật về tro bay, xỉ thép, thạch cao, cùng chiến lược tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn triển khai vẫn còn rõ rệt, đặc biệt trong việc thiếu cơ chế bắt buộc sử dụng vật liệu tái chế trong các dự án đầu tư công.

Ảnh: Diễn giả báo cáo tổng quan chính sách Quản lý vật liệu xây dựng

Tái chế chất thải: Từ gánh nặng môi trường thành nguồn lực vật liệu

Một trong những điểm nhấn học thuật của hội thảo là chuỗi báo cáo tập trung vào chuyển đổi chất thải công nghiệp thành vật liệu xây dựng.

TS. Paul A. Olivier, nhà sáng lập tổ chức EPWT, giới thiệu mô hình nhà ở sử dụng vỏ trấu – một hướng tiếp cận tận dụng phế phẩm nông nghiệp với chi phí thấp, khả năng cách nhiệt cao và đã vượt qua các kiểm định nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn ASTM tại Hoa Kỳ. Nghiên cứu cho thấy, vật liệu tưởng chừng bị bỏ đi này có thể đáp ứng yêu cầu an toàn cháy, độ bền và hiệu quả năng lượng trong xây dựng dân dụng.

Ảnh: TS. Paul Olivier trình bày tại Hội thảo

Song song đó, các báo cáo từ khối doanh nghiệp và chuyên gia trong nước tập trung vào xỉ thép, tro xỉ nhiệt điện và chất thải dầu khí. Đại diện SafeBrick Việt Nam trình bày quy trình sản xuất gạch không nung từ xỉ thép đạt chuẩn quốc tế, trong khi PGS.TS. Lê Anh Thắng & PGS. TS. Trần Ngọc Long phân tích tiềm năng sử dụng RFCC thải từ nhà máy lọc dầu làm bột khoáng trong bê tông nhựa, góp phần cải thiện đặc tính cơ học của mặt đường trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Các báo cáo này cho thấy một điểm chung: tái chế không còn là giải pháp xử lý cuối nguồn, mà đã trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị vật liệu xây dựng.

Ảnh: Mẫu sản phẩm gạch không nung

Hiện đại hóa hạ tầng: Khi thiết kế kỹ thuật gắn với thích ứng khí hậu

Ở góc độ hạ tầng, TS. Lê Hữu Thăng (CSUN, Hoa Kỳ) mang đến kinh nghiệm quốc tế về hạ tầng xanh và phát triển tác động thấp (LID). Các mô hình quản lý nước mưa, mái xanh, vật liệu thấm nước và không gian mở được trình bày như những giải pháp kỹ thuật cụ thể nhằm giảm ngập đô thị, hạ nhiệt đảo nhiệt và nâng cao chất lượng sống.

Đáng chú ý, các phân tích cũng chỉ ra những rào cản khi áp dụng tại Việt Nam: thiếu hướng dẫn kỹ thuật thống nhất, chi phí đầu tư ban đầu cao và hạn chế về năng lực vận hành – bảo trì. Điều này đặt ra yêu cầu tích hợp hạ tầng xanh ngay từ khâu quy hoạch, thay vì xem đây là giải pháp bổ trợ.

Ảnh: TS. Lê Văn Thăng và PGS. Lê Ngọc Long trao đổi với đại biểu tham dự trong khuôn khổ Hội thảo

Vai trò kết nối của Viện Đào tạo và Nâng cao TP. HCM

Trong vai trò đơn vị tổ chức, Viện Đào tạo và Nâng cao TP. HCM không chỉ đảm nhiệm công tác điều phối học thuật mà còn đóng vai trò kết nối liên ngành giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Chuỗi tham luận cho thấy rõ định hướng của Viện trong việc thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, đưa kết quả khoa học ra khỏi phòng thí nghiệm và tiếp cận thực tiễn sản xuất – xây dựng.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Ban Tổ chức khẳng định: phát triển bền vững trong xây dựng không thể tách rời quản lý vật liệu, tái chế chất thải và hiện đại hóa hạ tầng. Ba trụ cột này cần được triển khai đồng thời, với sự tham gia có trách nhiệm của toàn bộ hệ sinh thái ngành.

Ảnh: Ban chấp hành TW Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc – Luyện Kim Việt Nam chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo khoa học lần thứ III do Viện Đào tạo và Nâng cao TP. HCM – thành viên Hội tổ chức.

Hướng mở cho các chương trình khoa học tiếp theo

Hội thảo Khoa học lần thứ III khép lại nhưng đặt ra nhiều vấn đề tiếp tục được nghiên cứu và triển khai: từ cơ chế chính sách khuyến khích vật liệu tái chế, mô hình hợp tác khu vực công – tư, đến đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật cho chuyển đổi xanh.

Thành công của hội thảo là tiền đề để Hội Khoa học Kỹ thuật Đúc – Luyện kim Việt Nam cùng Viện Đào tạo và Nâng cao TP. HCM tiếp tục tổ chức các diễn đàn khoa học chuyên sâu, góp phần lan tỏa tri thức và giải pháp cho ngành xây dựng và hạ tầng trong giai đoạn tới.